Prikkelbare darm (PDS): wat is het en wat kun je zelf doen?
Buikpijn, een opgeblazen gevoel, en een stoelgang die je niet kunt voorspellen: veel mensen kennen het. Het prikkelbare darm syndroom (PDS) is een van de meest voorkomende darmklachten. Schattingen lopen uiteen, maar het gaat om ongeveer 1 op de 10 tot 1 op de 5 mensen, en vrouwen hebben het vaker dan mannen.
In dit blog leggen we uit wat PDS is, hoe de diagnose wordt gesteld en wat je zelf kunt doen. We zijn daarbij eerlijk over wat wel en niet bekend is.
Wat is PDS?
Bij PDS heb je terugkerende buikpijn die te maken heeft met je stoelgang, samen met een verandering in hoe vaak je naar de wc moet of hoe je ontlasting eruitziet: dunner, harder, of afwisselend. Vaak komen een opgeblazen gevoel en winderigheid erbij. Bij onderzoek wordt geen duidelijke ziekte of beschadiging in de darm gevonden. De klachten zijn dus echt, maar de darm is niet 'kapot'. Het gaat vooral om hoe de darm werkt en hoe gevoelig hij is.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Je huisarts kijkt naar je klachten en sluit eerst uit dat er iets anders speelt. Soms hoort daar een bloedtest of een test op ontsteking in de ontlasting bij (calprotectine). Zijn er geen alarmsignalen en klopt het klachtenpatroon, dan is PDS een waarschijnlijke verklaring. Doe dit niet zelf: klachten die op PDS lijken, kunnen ook komen door andere aandoeningen, zoals coeliakie of een chronische darmontsteking.
Waarom krijg je PDS?
Een enkele oorzaak is er niet. Wat we weten: de darm en de hersenen praten voortdurend met elkaar, via de zogeheten darm-hersenas. Bij PDS is die communicatie gevoeliger. Daarom kunnen stress, spanning en slecht slapen de klachten verergeren. Ook bepaalde voeding, onregelmatig eten en een darminfectie in het verleden worden genoemd. Dat is geen schuldvraag: PDS ontstaat niet doordat je iets 'fout' doet.
Wat kun je zelf doen?
Houd een paar weken bij wat je eet, wanneer je klachten krijgt en hoe je je voelt. Veel mensen zien dan een patroon. Probeer regelmaat in je maaltijden en je dag, neem de tijd om te eten en let op slaap en ontspanning. Beweging helpt bij veel mensen de darm rustiger te maken. Het is geen behandeling, maar een rustige basis. Pas niet meerdere dingen tegelijk aan, zodat je kunt zien wat werkt.
En het FODMAP-dieet?
Je hoort vaak over het FODMAP-beperkte dieet. Daarbij laat je een tijdje bepaalde soorten koolhydraten weg die bij sommige mensen klachten geven, en voer je ze daarna stap voor stap weer in om te zien wat je niet verdraagt. Bij een deel van de mensen helpt dat. Het is bedoeld als tijdelijke proef onder begeleiding van een diëtist, niet als dieet voor altijd. Op eigen houtje veel voedingsmiddelen weglaten kan juist leiden tot een eenzijdig eetpatroon.
Ook de geest speelt mee
Omdat de darm en de hersenen met elkaar verbonden zijn, kunnen behandelingen gericht op stress en spanning helpen. In onderzoek zijn onder andere darmgerichte hypnotherapie en cognitieve gedragstherapie bij PDS onderzocht. Dat betekent niet dat de klachten 'tussen je oren zitten'. Het betekent dat het zenuwstelsel een rol speelt in hoe je buik reageert.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Ga altijd naar je huisarts bij bloed in de ontlasting, onverklaard gewichtsverlies, aanhoudende diarree, koorts, klachten die je 's nachts wakker maken, of als je klachten nieuw zijn en je ouder bent dan 50. Ook bij een gevoel dat het steeds erger wordt, bel je je huisarts. Bij hevige buikpijn die niet overgaat bel je 112. Dit blog is informatie en geen medisch advies.
Bij Re-Balance Health kijken we samen met je naar de darm-hersenas, stress, voeding en je dagritme, naast de reguliere zorg en zonder beloftes. Lees meer op de pagina over PDS, of plan een kennismaking in de praktijk in Numansdorp.
Lees ook: Lekkende darm (leaky gut): wat is het en wat kun je doen?